Terug naar de blog

De voorgestelde Cloud and AI Development Act: vier zekerheidsniveaus, en vragen voor je leveranciers

· Door Bee Flow · 4 min. lezen

Op 3 juni 2026 stelde de Europese Commissie de Cloud and AI Development Act voor, met vier zekerheidsniveaus voor clouddiensten die aan overheden leveren. Wat erin staat, en welke vragen eruit een mkb-bedrijf nu al aan zijn eigen leveranciers kan stellen.

Vier dozen op een rij, van een open krat tot een kleine kluis met een wolkje erin, elke doos iets meer gesloten

Op 3 juni 2026 presenteerde de Europese Commissie een pakket voor technologische soevereiniteit. Een van de onderdelen is de Cloud and AI Development Act, kortweg CADA (het voorstel en de bijlagen). Het is een voorstel: volgens het persbericht onderhandelen het Europees Parlement en de Raad er eerst over, en pas daarna is er een wet.

Als mkb-bedrijf hoef je er volgens de tekst vrijwel niets mee. Wat de moeite waard is, zijn de vragen die Brussel aan cloudleveranciers wil stellen. Die kun je deze week al aan je eigen leveranciers voorleggen.

Vier zekerheidsniveaus voor clouddiensten

De kern staat in artikel 16 en bijlage II. De Commissie stelt vier "Union assurance levels" voor: niveaus waaraan een clouddienst moet voldoen om aan Europese instellingen en overheden te mogen leveren.

Niveau 1 is de basis. De aanbieder is in de EU gevestigd, zijn infrastructuur en die van zijn onderaannemers staat in de EU, en klantgegevens blijven in de EU, "including metadata and telemetry data", voor, tijdens en na het gebruik, tenzij de overheidsklant zelf iets anders vraagt. De aanbieder is volledig open over zijn onderaannemers, en support die buiten de EU is uitbesteed blijft traceerbaar. Voor dit niveau volstaat een zelfbeoordeling met een openbare verklaring (artikel 19).

Niveau 2 wordt door een externe auditor gecontroleerd en vraagt meer. Ook het personeel zit in de EU en support gebeurt alleen binnen de EU. De gegevens die door het gebruik van de dienst ontstaan, worden niet gebruikt om een AI-systeem van een partij buiten de EU te trainen. Voor beveiligingsonderdelen van makers buiten de EU ligt er een gedocumenteerd migratieplan "in the event that the vendor fails or a third country imposes restrictions". Een aanbieder die onder zeggenschap van een land buiten de EU valt, kan dit niveau halen als hij aantoont dat dat land niet bij de klantgegevens kan en de dienst niet kan verstoren.

Niveau 3 vraagt Europese zeggenschap en personeel met de nationaliteit van een EU-land. Voor aanbieders uit landen die de Commissie daarvoor aanwijst, is een uitzondering mogelijk (artikel 18). Niveau 4 gaat het verst en vraagt ook effectieve zeggenschap over hoe de gebruikte software wordt ontwikkeld en onderhouden.

Wat overheden zouden moeten doen

De niveaus krijgen hun gewicht via inkoop. Volgens artikel 29 doen lidstaten binnen een jaar na inwerkingtreding, en daarna elke twee jaar, een risicobeoordeling. Daarin bepalen ze welke overheidstaken met cloud bijdragen aan de openbare orde, bijvoorbeeld in de sectoren van de NIS2-richtlijn, defensie of justitie, en welk niveau daarbij past.

Artikel 30 trekt de lijn. Overheidsorganisaties waarvan de taken niet zo zijn aangemerkt, gebruiken clouddiensten die als minimaal niveau 1 zijn erkend. Organisaties waarvan de taken wel zo zijn aangemerkt, kopen alleen diensten met niveau 2, 3 of 4. Er zijn uitzonderingen, bijvoorbeeld als er geen erkende dienst bestaat of de kosten onevenredig hoog worden. Moet een organisatie na de risicobeoordeling overstappen, dan krijgt ze daar maximaal twaalf maanden voor.

Bedrijven buiten de overheid vallen hier niet onder. Artikel 31 zegt dat organisaties in de sectoren met een hoge kritikaliteit uit NIS2 een vergelijkbare beoordeling mogen doen, en dat de Commissie dat later voor zulke sectoren kan verplichten. Lever je aan een energiebedrijf of ziekenhuis, volg dit dan.

Datacentrumzones

Het voorstel wil ook de capaciteit van datacentra in Europa in vijf tot zeven jaar verdrievoudigen, aldus het persbericht. Daarvoor wijst elke lidstaat waar datacentra worden gebouwd binnen zes maanden na inwerkingtreding minstens één "data centre acceleration zone" aan (artikel 10). Bestaande bedrijfsterreinen hebben daarbij de voorkeur boven nieuwe grond. Per zone komt een gebundelde basisvergunning, en de vergunningprocedure voor een project in zo'n zone mag niet langer duren dan twaalf maanden (artikel 13).

Voor de meeste mkb-bedrijven is dit achtergrond voor latere keuzes.

Volgens artikel 48 zou de verordening een jaar na inwerkingtreding gaan gelden. Alles hierboven kan in de onderhandelingen nog veranderen. Dit stuk is geen juridisch advies.

Vragen die je nu al kunt stellen

De vragen uit bijlage II zijn geschreven voor overheden, en ze passen net zo goed op de leverancier van je boekhoudpakket, je mail of je AI-chat. Wij zouden deze zes eruit halen:

  1. Waar is het bedrijf gevestigd, en waar staan de servers, ook die van onderaannemers?
  2. Blijven onze gegevens in de EU, en geldt dat ook voor metadata en telemetrie?
  3. Wie geeft support, vanuit welk land, en kan die persoon bij onze gegevens?
  4. Welke onderaannemers zijn er? Vraag om de lijst.
  5. Wordt wat wij in de dienst doen gebruikt om een AI-model te trainen, en zo ja, van wie is dat model?
  6. Wat gebeurt er als jullie stoppen of niet meer mogen leveren? Hoe krijgen wij onze gegevens terug, en in welk formaat?

Een leverancier hoeft niet op alles het strengste antwoord te geven. Een webwinkel heeft andere risico's dan een accountantskantoor met klantdossiers. Het gaat erom dat je de antwoorden kent voordat je ze nodig hebt. De zesde vraag hoort bij een continuïteitsplan voor je AI-tools. Waar zo'n dienst kan draaien, bespraken we eerder in ons stuk over hosting in Europa.

Onze mening: wacht niet op de eindtekst om deze vragen te stellen. Wacht wel met grote beslissingen die op de precieze niveaus leunen, want die kunnen in Brussel nog schuiven.

Wat Bee Flow hierin doet

Bij AI-tools zijn de vragen over vestiging, gegevens en training vaak het lastigst, omdat alles wat je typt naar een taalmodel gaat. Bee Flow kun je op je eigen server draaien of in een Europese omgeving laten hosten, zodat gesprekken en documenten staan op een plek die jij kiest. Per organisatie bepaal je welk model antwoordt: een lokaal model op eigen hardware, een aanbieder met hosting in de EU of een groot cloudmodel. De Privacy Shield zoekt persoonsgegevens in een bericht en houdt dat bericht standaard tegen voordat het bij het taalmodel komt. Op Zelf hosten of EU-cloud lees je hoe dat werkt. Wil je de zes vragen ook op ons loslaten, neem dan contact op.

#compliance #privacy