Terug naar de blog

Het nieuwe cloudbeleid van het Rijk: welke vragen je als leverancier krijgt

· Door Bee Flow · 5 min. lezen

Op 3 juli 2026 scherpte het kabinet het cloudbeleid van de Rijksoverheid aan. Het bindt de overheid, niet jou. Maar lever je software of diensten aan het Rijk, dan komen de vragen bij jou terecht: waar staat de data, onder welk recht valt je keten, wie heeft de sleutels en hoe komt de klant er weer uit.

Vijf kleine servers op een tafel, met kabels verbonden als een keten, elk met een papieren label, één label in amber, en een sleutel ervoor

Op 3 juli 2026 maakte het kabinet bekend dat het de regels voor clouddiensten bij de Rijksoverheid aanscherpt. De Herziening rijksbreed cloudbeleid 2026 vervangt het beleid uit 2022. Lever je aan ministeries of uitvoeringsorganisaties, lees dan alle dertien pagina's zelf.

Eerst wat het niet is. Het beleid bindt de Rijksoverheid, niet bedrijven. Jij als leverancier hoeft er formeel niets mee. Je klant wel. Volgens het beleidsdocument is het leidend voor alle onderdelen van de Rijksoverheid, met uitzondering van de Hoge Colleges van Staat en Defensie. Zbo's worden geacht het te volgen en andere overheidsorganisaties wordt geadviseerd het ook te doen. Staatssecretaris Aerdts gaat volgens het persbericht met de medeoverheden in gesprek over een overheidsbreed cloudbeleid. Jij merkt het dus via de aanbesteding, het contract en het verlengingsgesprek.

Dit stuk is geen juridisch advies. Het gaat over de vragen die je kunt verwachten, en hoe je ze eerlijk beantwoordt.

Ook software als dienst valt eronder

Wie denkt "wij leveren software, geen cloud", leest beter hoofdstuk 2 van het beleid. Het geldt voor publieke, hybride, community en private cloud van een externe leverancier, en voor software-as-a-service als die draait op een publieke cloud of op gedeelde infrastructuur van een partij die geen overheid is. Een webapplicatie op servers die je bij een grote cloudaanbieder huurt, valt er dus gewoon onder.

Voor materieel cloudgebruik moet je klant een risicoanalyse en een getoetst exitplan maken. Materieel betekent volgens het beleid: nodig voor de kerntaak van de organisatie, of grootschalige verwerking van persoonsgegevens. Maatregelen die afhangen van wat de leverancier doet of juist laat, moeten in de overeenkomst komen. Daar zit jij aan tafel.

Lever je e-mail of documentbeheer, dan ligt de lat hoger. Dat mag volgens het beleid (paragraaf 4.5) niet in de publieke cloud, tenzij aan drie voorwaarden is voldaan, waaronder instemming van de betrokken minister.

De vragen die je kunt verwachten

Waar staat de data, en waar wordt ze verwerkt?

Voor alle informatie geldt volgens het beleid (paragraaf 4.6) dat opslag en verwerking plaatsvinden binnen de EER en Zwitserland. In de risicoanalyse noemt de klant de geografische regio van opslag en verwerking, van de hoofddienstverlener en van eventuele onderdienstverleners. Je klant vraagt dus naar je hele keten: hosting, back-ups, de dienst die je mails verstuurt, foutmonitoring, het supportteam dat meekijkt, en een AI-model dat je product misschien aanroept.

Onder welk recht vallen jij en je onderaannemers?

De risicoanalyse in het beleid (paragraaf 3.1) vraagt letterlijk: "Valt de leverancier mogelijk ook onder buitenlandse jurisdictie?" Voor vitale aanbieders en essentiële entiteiten raadt paragraaf 4.3 af om voor het primaire proces een leverancier te gebruiken die geheel of deels onder recht van buiten de EU of EER valt. Het persbericht spreekt van kritieke Rijksorganisaties, zoals meerdere ministeries en zbo's. Die vraag gaat over het bedrijf, niet over het datacenter. Een Europese regio van een aanbieder met een moederbedrijf buiten de EU is een ander antwoord dan een Europees bedrijf.

Wie beheert de sleutels?

Data wordt volgens het beleid (paragraaf 4.6) bij opslag en verzending versleuteld. Bij vertrouwelijke gegevens ligt het sleutelbeheer bij voorkeur niet bij de cloudleverancier, maar bij de organisatie zelf of bij een andere partij die daarvoor gecertificeerd is. Reken op de vraag wie bij jou en bij je hostingpartij technisch bij de sleutels kan.

Hoe komen we er weer uit?

Het exitplan kent volgens het beleid (paragraaf 3.2) twee scenario's: een geplande overstap naar een andere leverancier of naar eigen beheer, en een plotselinge onderbreking. In het contract hoort te staan hoe data, metadata en eventueel applicaties bij beëindiging worden overgedragen, en hoe de data na de migratie bij de leverancier wordt vernietigd. Ook een back-up buiten de cloudomgeving wordt genoemd als voorbereiding.

Mogen we controleren?

De klant moet vastleggen hoe geregeld is dat de dienstverlener controle en verantwoordingsonderzoeken toelaat, of erover rapporteert.

Een zandloper naast een open deuropening, met een rij dozen die klaarstaan om erdoor gedragen te worden

De overgangstermijn

Voor bestaand cloudgebruik geldt volgens het beleid (hoofdstuk 1) vier jaar, of langer als een bestaande overeenkomst langer loopt of als aanpassingen hoge kosten of risico's meebrengen. Dat klinkt ruim. Maar voor bestaand materieel cloudgebruik moet het exitplan er binnen twaalf maanden na vaststelling liggen (voetnoot 12). De vragen over overdracht en vernietiging komen dus eerst, en bij een nieuwe opdracht komen ze nu al. Wij zouden ervan uitgaan dat ze uiterlijk bij de eerstvolgende verlenging op tafel liggen.

Houd ook rekening met de Woo. Het beleid (paragraaf 4.4) gaat uit van openbaarmaking van de relevante besluitvorming, al mogen de risicoanalyse en het exitplan gerubriceerd worden. Schrijf je antwoorden dus zo dat je ze ook later terug kunt lezen.

Zo bereid je eerlijke antwoorden voor

Maak één overzicht van je keten. Per onderdeel: welk bedrijf, waar gevestigd, wie de zeggenschap heeft, waar de data staat en waar ze verwerkt wordt. Vergeet de kleine schakels niet, zoals de dienst voor wachtwoordmails of de ticketing van support.

Schrijf op wat waar is, ook als het geen mooi antwoord is. "Onze hosting draait in Frankfurt bij een aanbieder met een Amerikaans moederbedrijf" is een bruikbaar antwoord. "Wij zijn soeverein" is dat niet, en een klant die zijn risicoanalyse moet laten toetsen, haalt het er zo uit.

Beschrijf het sleutelbeheer zoals het is: wie sleutels aanmaakt, waar ze staan, wie erbij kan en of de klant ze zelf kan beheren.

Maak een exitbijlage die je bij elke offerte meestuurt. Welke exportformaten, hoe lang een overdracht duurt, hoe je verwijdert en hoe je dat bevestigt. Daarmee help je je klant direct op weg met zijn exitplan.

Past een deel van je keten niet, zeg dan wat je eraan doet en wanneer. Dat kan een alternatief binnen de EER zijn, een variant die de klant op eigen servers draait, of een optie om een onderdeel uit te zetten. Het beleid geeft je klant tijd. Gebruik die om samen een route af te spreken.

Waar Bee Flow past

Zet je zelf AI in, op kantoor of in je dienstverlening, dan wordt dat ook een schakel in je keten die je moet kunnen uitleggen. Bee Flow draai je met één installatiecommando op je eigen server. Je kiest zelf welk model het werk doet: een cloudmodel, een model dat in de EU wordt gehost of een model op je eigen hardware. Privacy Shield zoekt naar persoonsgegevens voordat een bericht een model bereikt, en houdt het bericht standaard tegen. Op de pagina Self-host of EU-cloud lees je hoe die keuzes uitpakken, en in een eerder stuk zetten we de hostingopties naast elkaar. Wil je bespreken hoe dat in jouw keten past, neem dan contact op.

#compliance #security