AI invoeren met de ondernemingsraad: wanneer je instemming nodig hebt en wat je meeneemt
· Door Bee Flow · 6 min. lezen
Op 14 september 2026 besloot de FNV om aan cao-tafels voor het eerst in te zetten op zeggenschap over AI. Voor een bedrijf met 30 tot 200 mensen regelt de WOR al veel: wanneer artikel 27 instemming vraagt, wat je meeneemt naar het eerste gesprek en hoe je er een korte regeling van maakt.

Op 14 september 2026 stelde de bondsraad van de FNV de looneis en de arbeidsvoorwaardenagenda voor 2027 vast. Naast het loon zet de bond "dit jaar aan de cao-tafels ook voor het eerst in op zeggenschap van werknemers over AI". In de agenda zelf staat wat dat moet worden: als nieuwe technologie wordt ingevoerd die raakt aan de toekomst van een sector, willen de bonden in cao's afspreken dat "werknemers, ondernemingsraden en vakbonden daar zeggenschap over hebben".
Hoe dat in cao's landt, weet nog niemand. Wie nu als HR-verantwoordelijke of directeur van een bedrijf met 30 tot 200 mensen AI wil invoeren, hoeft daar niet op te wachten. De Wet op de ondernemingsraden (WOR) regelt al veel, en het gesprek met je ondernemingsraad of je personeel kun je deze maand voeren. Dit stuk is geen juridisch advies: leg je eigen situatie voor aan een arbeidsjurist of je functionaris gegevensbescherming.
Met wie je praat hangt af van je omvang
Werken er in de regel 50 mensen of meer, dan ben je volgens artikel 2 van de WOR verplicht een ondernemingsraad in te stellen.
Tussen 10 en 50 mensen ligt het anders. Zonder ondernemingsraad moet je het personeel volgens artikel 35b minstens twee keer per jaar de gelegenheid geven om met je bijeen te komen. Je kunt een personeelsvertegenwoordiging instellen, en je moet dat als de meerderheid van het personeel erom vraagt (artikel 35c). Die vertegenwoordiging beslist mee over een kortere lijst: de arbeids- en rusttijdenregeling, arbo en verzuim, en de klokkenluidersprocedure. De twee punten over persoonsgegevens en controle, waar AI meestal onder valt, staan daar niet bij.
Wettelijk is je ruimte dan groter. Maar dezelfde mensen gaan de tool gebruiken, en een uitleg in de personeelsvergadering met de vragen hieronder kost een uur.
Wanneer artikel 27 instemming vraagt
Artikel 27 lid 1 van de WOR noemt de regelingen waarvoor je vooraf instemming van de ondernemingsraad nodig hebt. Voor AI zijn er twee die bijna altijd meedoen:
- onder k: "een regeling omtrent het verwerken van alsmede de bescherming van de persoonsgegevens van de in de onderneming werkzame personen"
- onder l: "een regeling inzake voorzieningen die gericht zijn op of geschikt zijn voor waarneming van of controle op aanwezigheid, gedrag of prestaties van de in de onderneming werkzame personen"
Let op het woord "geschikt". De Autoriteit Persoonsgegevens legt dat in haar OR-privacyboekje zo uit: kan het personeel met een systeem worden gevolgd, "ook al gebeurt dat in de praktijk (nog) niet", dan is het toch een personeelsvolgsysteem. Als voorbeelden noemt de AP onder meer software die toetsaanslagen, e-mailverkeer of internetgebruik registreert, en logging die vastlegt wie welke dossiers inziet. Een AI-chat met persoonlijke accounts en een gebruiksoverzicht per persoon past daar zonder moeite in.
Gebruik je AI bij beoordelen of bij werving, dan komen ook onderdeel g (personeelsbeoordeling) en onderdeel e (aanstellings-, ontslag- of bevorderingsbeleid) in beeld.
Sla je de instemming over, dan is het besluit volgens lid 5 nietig als de ondernemingsraad daar binnen een maand schriftelijk een beroep op doet. Weigert de raad, dan kun je de kantonrechter om toestemming vragen (lid 4), die dat alleen geeft bij een onredelijke weigering of zwaarwegende redenen.
Lid 3 laat zien waarom de inzet van de FNV ertoe doet. Instemming is niet nodig voor zover een onderwerp al inhoudelijk in een cao is geregeld. Komen er AI-afspraken in jouw cao, dan verschuift dat deel van het gesprek naar de cao-tafel. Wat de cao openlaat, blijft bij jullie.
Wanneer advies of informeren genoeg is
Wil je "een belangrijke technologische voorziening" invoeren of wijzigen, dan heeft de ondernemingsraad volgens artikel 25 lid 1 onder k adviesrecht. Dat advies vraag je op een moment dat het "van wezenlijke invloed kan zijn" op het besluit, dus voordat de licentie getekend is. Op verzoek geef je de raad tijdig de informatie die hij redelijkerwijs nodig heeft (artikel 31).
Alleen advies of informatie volstaat als een tool geen persoonsgegevens van medewerkers verwerkt en niet geschikt is om hen te volgen. Bij een AI-chat met accounts zien wij dat zelden. Onze mening: ga bij zo'n tool uit van instemming en vraag die gewoon aan. Het gesprek vooraf is korter dan een geschil achteraf.
Wat je meeneemt naar het eerste gesprek
Een ondernemingsraad stemt in met een regeling, niet met een productnaam. Neem de antwoorden mee op de vragen die de raad toch gaat stellen:
- Welke tools het zijn, waarvoor ze gebruikt mogen worden en wie er toegang krijgt.
- Welke gegevens erin mogen: klantgegevens, gegevens van collega's, vertrouwelijke stukken. Waar het taalmodel draait, bij welke leverancier en of er een verwerkersovereenkomst ligt.
- Wat er wordt vastgelegd: gesprekken, gebruik per persoon, meldingen van een filter, inlogmomenten. En hoe lang dat bewaard blijft.
- Wie dat kan inzien: welke beheerdersrollen er zijn, of een leidinggevende individueel gebruik kan zien, en in welke gevallen iemand mag kijken.
- Waarvoor het niet wordt gebruikt, zoals het beoordelen van prestaties.
- De DPIA, als je die moet maken. Volgens hetzelfde boekje van de AP staat het grootschalig of systematisch verwerken van persoonsgegevens om activiteiten van werknemers te monitoren op haar lijst van verwerkingen waarvoor een DPIA verplicht is. De raad mag erom vragen, dus deel hem.
Laat ook het scherm zien waarop een beheerder het gebruik bekijkt. Dat zegt meer dan een alinea beleidstekst.

Van gesprek naar een korte regeling
Een regeling voor AI hoeft niet lang te zijn. Een verzonnen voorbeeld, voor Installatiebedrijf Voorbeeld met 80 medewerkers:
- Reikwijdte: de AI-chat van het bedrijf, voor teksten, samenvattingen en zoeken in eigen handleidingen.
- Gegevens: geen BSN, medische gegevens of salarisgegevens.
- Vastleggen: een bijlage noemt wat de tool per persoon vastlegt en hoe lang.
- Inzage: beheerders kijken naar gebruik per team. Individueel gebruik alleen bij een vermoeden van misbruik of een beveiligingsincident, na melding aan de voorzitter van de OR, met een aantekening wie keek en waarom.
- Geen beoordeling: AI-gebruik komt niet terug in functionerings- of beoordelingsgesprekken.
- Evaluatie na zes maanden. Een nieuwe tool of een nieuwe vorm van vastleggen gaat opnieuw langs de raad.
Dit is een ander stuk dan het beleid dat zegt wat medewerkers wel en niet doen met AI. Daarover schreven we eerder een AI-beleid op één A4. De regeling legt grenzen bij de werkgever, het beleid bij de gebruiker. Je hebt ze allebei nodig.
Wat je in Bee Flow kunt laten zien
Het beheergedeelte van Bee Flow heeft een gebruiksoverzicht dat per persoon laat zien welk model is gebruikt, hoeveel en vanuit welk onderdeel. Dat is het overzicht dat je bij artikel 27 onder l op tafel legt. Maak je ook notulen van opnames, noem die dan ook in de regeling, want een opname bevat wat iedereen aan tafel zei. De Privacy Shield zoekt naar persoonsgegevens voordat een vraag naar een model gaat, met de detectie op de server van Bee Flow zelf, en legt vast welk soort gegeven het vond en wat het deed, zonder de tekst van het bericht. Waar het model draait kies je zelf: bij een cloudaanbieder, bij een aanbieder in de EU of op je eigen hardware. Op de pagina Privacy & beveiliging lees je hoe dat werkt. Wil je het beheerscherm met je ondernemingsraad doorlopen voordat je beslist, neem contact op voor een demo.