Terug naar de blog

Een DPIA voor AI-chat in een klein bedrijf

· Door Bee Flow · 4 min. lezen

Wanneer een gegevensbeschermingseffectbeoordeling voor een AI-chat verplicht is, wat erin staat en hoe je hem als klein bedrijf behapbaar houdt.

A clipboard with a gauge dial whose needle points to the middle

Een installatiebedrijf met veertig mensen wil een AI-chat invoeren voor offertes, servicemails en het samenvatten van werkbonnen. De directeur vraagt de officemanager, die ook de privacyzaken doet, of daar eerst een DPIA voor moet. Ze heeft er nog nooit een geschreven en ziet op internet voorbeelden van zestig pagina's.

Het korte antwoord: een gegevensbeschermingseffectbeoordeling (DPIA) is verplicht als een verwerking waarschijnlijk een hoog risico oplevert voor de mensen om wie het gaat. Dat staat in artikel 35 van de AVG. Een AI-chat voor gewone tekstklussen zonder gevoelige gegevens hoeft daar niet onder te vallen. Komen er gezondheidsgegevens, gegevens van kwetsbare mensen of beslissingen over personen bij, dan wordt het al snel wel verplicht. Besluit je geen DPIA te doen, dan moet je kunnen uitleggen waarom.

Dit stuk is geen juridisch advies, en jouw situatie kan anders zijn. De richtlijnen hieronder hebben we op 14 november 2026 nagelezen bij de bronnen zelf.

Wanneer het verplicht is

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) gebruikt negen criteria die de Europese privacytoezichthouders samen hebben opgesteld, in de richtsnoeren WP248:

  • evaluatie of scoretoekenning
  • geautomatiseerde besluitvorming met rechtsgevolg of een vergelijkbaar wezenlijk gevolg
  • stelselmatige monitoring
  • gevoelige gegevens of gegevens van zeer persoonlijke aard
  • verwerking op grote schaal
  • het koppelen of combineren van gegevensverzamelingen
  • gegevens over kwetsbare mensen
  • innovatief gebruik of nieuwe technologie
  • een verwerking die mensen belet een recht uit te oefenen of een dienst of contract te krijgen

De vuistregel van de AP: voldoet je verwerking aan twee of meer criteria, dan moet je een DPIA doen. Een AI-chat kan onder nieuwe technologie vallen. Telt je chat daarvoor mee en plakken medewerkers er ook klantdossiers met medische informatie in, dan zit je op twee.

Daarnaast heeft de AP een lijst van zeventien soorten verwerkingen waarvoor een DPIA altijd verplicht is. Daarop staat onder meer controle van werknemers.

Ook een proef telt mee. De AP schrijft over AI en algoritmes dat de DPIA-plicht ook geldt voor pilots en tests. En de DPIA is klaar voordat je begint met verwerken.

Wat erin staat

Artikel 35 lid 7 noemt vier onderdelen. Voor een AI-chat zou dat er zo uit kunnen zien.

Een beschrijving van de verwerking. Wie gebruikt de chat, voor welke taken, welke gegevens komen erin terecht, welk taalmodel antwoordt en waar draait dat.

Een afweging van noodzaak en evenredigheid. Kan het met minder gegevens? Hoeft de chat de klantnaam te zien om een nette mail te schrijven? Hoe lang blijven gesprekken bewaard, en waarom zo lang?

De risico's voor de betrokkenen. Gegevens die bij een aanbieder terechtkomen waar je geen afspraken mee hebt. Gesprekken die voor training worden gebruikt. Antwoorden die iets onjuists over een persoon zeggen. Collega's die gesprekken zien die niet voor hen bedoeld zijn.

De maatregelen. Een zakelijk account met een verwerkersovereenkomst, schriftelijke afspraken over wat er wel en niet in mag, een bewaartermijn, een filter dat persoonsgegevens tegenhoudt, en uitleg aan het team.

Heb je een functionaris voor gegevensbescherming, dan vraag je die om advies. Blijft er na de maatregelen een hoog risico over, dan moet je de AP vooraf raadplegen (artikel 36), en volgens de AP mag je pas daarna beginnen. En verandert het risico, omdat je een ander model kiest of nieuwe taken toevoegt, dan kijk je de DPIA opnieuw na.

Hoe je het klein houdt

Één beoordeling mag meerdere vergelijkbare verwerkingen met vergelijkbare risico's dekken. Gebruiken drie afdelingen dezelfde chat op dezelfde manier, dan schrijf je er één.

Gebruik wat anderen al hebben gedaan. SURF, de ICT-coöperatie van het Nederlandse onderwijs en onderzoek, publiceerde een DPIA op Microsoft 365 Copilot en heeft die twee keer bijgewerkt. In de tweede update blijven twee middelhoge risico's over, waaronder het verwerken van mogelijk onjuiste persoonsgegevens. Die analyse gaat over de onderwijsversie, maar de soort risico's is herkenbaar. In is Copilot AVG-proof? staat wat SURF en de AP hebben geconcludeerd. De Rijksoverheid heeft een model DPIA met zeventien onderdelen. En het Europees Comité voor gegevensbescherming (EDPB) liet een externe deskundige een rapport over privacyrisico's van taalmodellen schrijven, dat je kunt gebruiken als lijst van risico's en maatregelen. Dat rapport vervangt geen DPIA.

Begin klein. Een proef met één team, zonder de gevoeligste dossiers, met een begin- en einddatum en een evaluatiemoment, is makkelijker te beoordelen dan een uitrol over het hele bedrijf.

DPIA en register in hetzelfde systeem

In het Compliance Center van Bee Flow staat een DPIA-onderdeel per assistent. Bee Flow markeert assistenten die op een hoog risico wijzen, bijvoorbeeld omdat ze met bepaalde soorten persoonsgegevens werken of een extern model gebruiken. Per assistent vul je een korte vragenlijst in, of je bevestigt dat de beoordeling is gedaan, en je exporteert het resultaat als pdf. Loopt een DPIA binnen dertig dagen af, dan krijgen de beheerders een seintje. Het verwerkingsregister staat ernaast.

Draai je de chat op je eigen server met het filter dat persoonsgegevens tegenhoudt, dan zijn dat maatregelen die je in de DPIA kunt opschrijven. Het Compliance Center zit niet in elke licentie, zie de prijspagina.

Meer over de chat lees je bij eigen AI-chat en over beveiliging bij privacy en beveiliging. De AVG-kant in gewone taal staat bij veiligheid, privacy en AVG. Of ChatGPT op het werk überhaupt veilig is, staat in is ChatGPT veilig voor bedrijven. Met vragen kun je terecht via contact.

#compliance #privacy