Terug naar de blog

Wie houdt toezicht op AI in Nederland? Het concept van 20 april

· Door Bee Flow · 4 min. lezen

Op 20 april 2026 bracht het kabinet het concept van de Uitvoeringswet AI-verordening in consultatie. Tien toezichthouders, de AP als vangnet, de RDI als loket. Wat je als bedrijf kunt verwachten, wat nog open staat en hoe je voor 1 juni reageert.

Een wand met tien brievenbussen van verschillende grootte, met een dunne amberkleurige draad tussen de grote middelste en zijn buurman

Op 20 april 2026 heeft het kabinet het concept van de Uitvoeringswet AI-verordening in internetconsultatie gebracht. In een brief aan de Tweede Kamer van dezelfde dag legt staatssecretaris Aerdts (Economische Zaken en Klimaat) uit hoe het toezicht op de Europese AI-verordening in Nederland eruit moet gaan zien. Het is een voorstel. Na de consultatie volgen de Raad van State en beide Kamers, en pas als de wet in werking treedt, krijgen de toezichthouders formeel hun taak en bevoegdheden.

Voor een privacy- of compliancefunctionaris in het mkb is het toch het moment om mee te lezen: voor het eerst staat op papier welke toezichthouder je straks voor AI hebt.

Tien toezichthouders, de AP als vangnet

Het kabinet stelt voor om tien markttoezichtautoriteiten aan te wijzen, staat in de Kamerbrief. Volgens het nieuwsbericht van de Rijksoverheid houden bestaande toezichthouders ook toezicht op AI in hun eigen domein, zodat bedrijven te maken krijgen met organisaties die ze al kennen. Waar geen duidelijke toezichthouder is, wordt de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) voorgesteld.

Bijlage 1 van de brief verdeelt het werk in grote lijnen zo (de rechtspraak, met eigen toezichthouders, laten we weg):

Onderdeel van de AI-verordening Voorgestelde toezichthouder
Verboden AI-praktijken AP, met de AFM voor manipulatie en misbruik van kwetsbaarheden door financiële instellingen
Transparantieverplichtingen, zoals bij chatbots en AI-gegenereerde content AP, met AFM en DNB voor financiële instellingen
Hoog risico: onder meer biometrie, onderwijs, werkgelegenheid en personeelsbeheer, essentiële diensten AP
Hoog risico: kredietwaardigheid en premies voor zorg- en levensverzekeringen AFM en DNB bij financiële diensten, anders de AP
Hoog risico: kritieke infrastructuur RDI of ILT, afhankelijk van het domein
AI in producten zoals machines, speelgoed, liften en medische hulpmiddelen De producttoezichthouders van nu: NVWA, NLA, ILT, RDI en IGJ

Op AI-modellen voor algemene doeleinden, zoals die achter ChatGPT en Gemini, gaat de Europese Commissie zelf toezicht houden, schrijft het kabinet.

Wat de AP en de RDI samen doen

De Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) wordt het centrale contactpunt dat artikel 70 van de verordening voorschrijft: het aanspreekpunt voor de Europese Commissie en voor iedereen in Nederland met een vraag over het toezicht. De RDI en de AP krijgen samen een coördinerende taak. Volgens bijlage 1 moet dat zorgen voor een eenduidige uitleg van de verordening, het delen van goede praktijken en gezamenlijk optrekken bij onderzoeken.

Voor privacyfunctionarissen is één detail interessant. Binnen de AP komt het AI-toezicht los te staan van het AVG-toezicht, "zelfstandig, onafhankelijk van en nevengeschikt", met een eigen aanspreekpunt in het bestuur. Het Rijksoverheid-bericht noemt dat een AI-bestuurder. Die bestuurder moet instemmen met besluiten over de AI-verordening. Je hebt dus vaak met dezelfde organisatie te maken als bij de AVG, maar met een andere lijn daarbinnen.

Wat je als bedrijf al kunt verwachten

Gebruik je als bedrijf buiten de financiële sector AI, en bouw je het niet zelf, dan komt het toezicht in dit voorstel meestal bij de AP terecht, voor zover er voor dat gebruik regels gelden. Zet je AI in voor personeelszaken, bijvoorbeeld bij werving, dan kan dat onder het hoog-risicogebied werkgelegenheid en personeelsbeheer vallen, en daarvoor wijst het kabinet de AP aan. Financiële instellingen houden de AFM en DNB als aanspreekpunt. Wie producten maakt die al onder Europese productregels vallen, houdt de toezichthouder die hij kent.

Belangrijker dan de vraag wie: de verplichtingen wachten niet op de Nederlandse wet. Het kabinet verwacht dat de uitvoeringswet later in werking treedt dan de verordening voorschrijft, en schrijft er direct bij dat de verplichtingen dan toch al gelden, omdat de verordening rechtstreeks werkt in alle lidstaten. De verboden praktijken gelden sinds februari 2025. Over het verbod dat werkgevers het dichtst raakt, emotieherkenning op het werk, schreven we in februari. De consultatiepagina noemt augustus 2026 en augustus 2027 voor de overige onderdelen.

Wie zelf AI-systemen bouwt, kan straks terecht in één Nederlandse AI-testomgeving (sandbox) van alle toezichthouders samen. Volgens de brief krijg je daar juridisch en technisch advies, maar geen infrastructuur of data, en worden regels er niet buiten werking gesteld.

Wat nog open staat

De beoogde toezichthouders brengen nog in kaart wat de nieuwe taken kosten en of ze uitvoerbaar zijn. De verplichte toetsen lopen gelijk op met de consultatie. Voor de hoog-risicogebieden die naar de AP gaan, liggen samenwerkingsafspraken met de sectortoezichthouders volgens de brief "voor de hand". De brief meldt nog geen gemaakte afspraken.

En dan Brussel. In november 2025 stelde de Europese Commissie wijzigingen van de AI-verordening voor, de zogenoemde AI-omnibus. Het kabinet schrijft dat de data waarop een aantal bepalingen gaat gelden daardoor waarschijnlijk naar achteren schuiven. Hoe dat uitpakt, is nog niet bekend, en wij zouden geen uitstel inplannen voordat er een aangenomen tekst ligt.

Wat je deze weken kunt doen

Maak een lijst van waar in je bedrijf AI wordt gebruikt, en zet bij elke toepassing welk onderdeel van de verordening erbij hoort. Een chatbot op je website, een tool die sollicitaties voorsorteert en een AI-chat voor interne teksten vallen onder heel verschillende regels. Met dezelfde lijst zie je ook welke toezichthouder bij welke toepassing hoort.

Wil je reageren op het voorstel, dan kan dat tot en met 1 juni 2026 via internetconsultatie.nl/uaiv. Je reactie wordt alleen openbaar als je daar toestemming voor geeft.

Dit stuk is geen juridisch advies. Het beschrijft een concept dat nog kan veranderen.

Waar Bee Flow bij helpt

Zo'n inventarisatie is makkelijker als het AI-gebruik van je team op één plek gebeurt, en niet verspreid over losse accounts. In Bee Flow kiest de beheerder welke modellen beschikbaar zijn: in de cloud, bij een Europese aanbieder of op je eigen server. Privacy Shield houdt persoonsgegevens tegen, of vervangt ze door een token, voordat een bericht naar een model gaat. In een automatisering kun je een goedkeuringsstap zetten, zodat een mens beslist voordat er iets wordt verstuurd. Op Privacy en beveiliging lees je hoe dat werkt, en via contact kun je vragen hoe het bij jullie past.

#compliance #privacy